TFF

Tijdens mijn PhD ben ik in de ochtend mindfulness gaan doen. Eerst vond ik het niks, maar ik moet eerlijk bekennen, ik denk dat ik het zonder die ochtendoefeningen nooit had volgehouden. Ademhalen? Natuurlijk deed ik dat. Maar ik moest er toch over nadenken, wat doe je ook alweer met je buik als je inademt? Zet die uit?? O jaaaaa. Dat was ik dus helemaal vergeten.

Eén van de oefeningen die me altijd bij blijft is “the lion mind”. Dat gaat erover dat een leeuw anders reageert dan een hond als ze iets zien wat ze lekker vinden. De leeuw observeert, de hond valt gelijk het hapje aan en begint te eten. Alsof de leeuw ooit gesproken heeft met Victor Frankl, en begrijpt dat een magische kwart van een seconde niets zeggen, geen mening hebben, observeren, je leven kan redden. Je zou ook kunnen zeggen, een leeuw heeft grotere overlevingskansen dan een hond want de leeuw past zich al observerend aan de omgeving aan.

Wij mensen kunnen dus wel iets leren van leeuwen. Ware het niet, dat wij onszelf superieur achten aan andere soorten. Nee, niet iedereen, maar ik schat in, de meerderheid toch wel. En, laten we eerlijk zijn, we zijn slecht in leren, of beter gezegd: het ontvangen van negatieve feedback. Wij willen ook liever de omgeving aanpassen aan hoe wij dat prettig vinden. En daar zijn al heel wat oorlogen om ontstaan. En intussen leren we zó weinig van andere soorten, dat we aan de vooravond van onvoorspelbare veranderingen staan. De Living Planet rapporten van het WWF zijn daarin heel duidelijk.

Nu is angst een slechte drijfveer, wordt gezegd. Maar ik ben bang dat in tijden van crisis juist het egoïsme welig tiert, zal gaan tieren. Dat is toch in feite ook al zo met zonnepanelen. Dat is voor een groot deel van de bevolking niet zomaar weggelegd. Maar ook moet ik denken aan het graaien in het begin van de corona periode. Naar wc-papier nota bene. Polarisatie, een politiek die maar geen visie lijkt te hebben op wat we nodig hebben voor een toekomst, en geen lef heeft om keuzes te maken die voor een gezonde leefomgeving dringend nodig zijn, maar die zich bezig houdt met macht, met het bedenken van nieuwe termen om een afschuwelijke manier van denken te verbloemen (remigratie)… het helpt allemaal niet.

Angst is de eerste reactie van ons brein op signalen in de buitenwereld. Emoties, en zeker lastige emoties als angst, schaamte, boosheid, kunnen je weerhouden van dingen te doen waar je in gelooft. Maar reageren op die lastige emoties was in de tijd van onze voorouders echt van levensbelang. De voorspelbare reactie als ze een leeuw tegen kwamen was vechten of vluchten. Ik vraag me af waarom ik dan zelf nu zo langzaam in beweging kom, terwijl ik weet hoe we ervoor staan.

Ik denk aan wat mijn Oekraïense studenten afgelopen week tegen me zeiden, toen ik ze vroeg hoe ze omgingen met de verschrikkingen van de oorlog: accepteren. Dat raakte me wel. Dus ik probeer mijn geest te trainen en weloverwogen mijn keuzes te maken hoe ik moet reageren op mijn emotionele waarschuwingssysteem. Misschien heb ik dan toch iets geleerd de afgelopen jaren, en iets meer weg gekregen van “the lion mind”. Nu nog die keuzes maken en het lef hebben om het te gaan doen.